| NGƯƠI PHẢI BÁI LẠY THIÊN CHÚA LÀ
CHÚA CỦA NGƯƠI
SUY NIỆM PHÚC ÂM ( III C 16); ( 21.02.2010); ( Lc 4, 1-13)
CHÚA NHẬT I MÙA CHAY, NĂM C
Giáo sư Tiến sĩ NGUYỄN HỌC TẬP
Chúng ta đã biết được căn tính của Chúa Giêsu qua lời chứng của Chúa Cha, lúc Chúa Giêsu chịu phép rửa,
- " Con là Con của Cha, ngày hôm nay Cha đã sinh ra Con " ( Lc 3, 22),
chúng ta cũng biết được dòng họ trần thế của Chúa Giêsu qua bản liệt kê gia phả trong Phúc Âm Thánh Luca ( Lc 3, 23-38),
và giờ đây chúng ta được chứng minh trực tiếp qua hành động của Chúa Giêsu trong đoạn Phúc Âm hôm nay.
Chúa Giêsu không đưa ra định nghĩa, không thốt lên những lời phát biểu sắp xếp theo chương trình, cho bằng chứng minh cho chúng ta thấy bằng động tác của Người.
Trong đoạn Phúc Âm Chúa Nhật hôm nay, chúng ta có nhiều yếu tố nhắc lại lịch sử đã qua của dân Do Thái, như trong sa mạc, khoảng thời gian 40 ngày " không ăn uống gì cả ".
Tình trạng Chúa Giêsu được Phúc Âm kể lại cũng là tình trạng tương đương với cộng đồng dân Do Thái trong Cựu Ước, hình bóng của những cơn thử thách đã xảy ra trong quá khứ, trong khoản thời gian lữ hành trên sa mạc.
Nhưng kết quả ngược lại một cách bất ngờ và khác hẵn những gì dân Chúa trong Cựu Ước đã gặt hái được. bởi vì Chúa Giêsu đối đầu lại với các cơn cám dỗ và khải hoàn chiến thắng.
Người khánh thành cho một kỷ nguyên mới, trong đó con người có thể thắng vẻ đẹp hấp dẫn của cám dỗ, bởi vì Người gắn chặt vào lời Chúa Cha, giải thích một cách có uy quyền và ngay chính.
Cấu trúc của đoạn Phúc Âm đơn sơ và ghi lại những gì chính yếu.
Phần dẫn nhập giới thiệu hai nhân vật chính và yếu tố thuận lợi cho cơn cám dỗ:
- " Chúa Giêsu được đầy Thánh Thần từ sông Giordano về. Suốt bốn mươi ngày, Người được Chúa Thánh Thần dẫn đi trong hoang địa và chịu qủy cám dỗ. Trong những ngày ấy, Người không ăn gì cả, và khi hết thời gian đó, Người thấy đói " ( Lc 4, 1-2).
Phần chính gồm các cuộc đối thoại giữa Chúa Giêsu và Satan, được đặt trong bối cảnh cám dỗ, với ba lần tấn công liên tiếp và ba lần lập tức đáp ứng phản biện:
- " Nếu ông là Con Thiên Chúa, thì truyền cho hòn đá nầy hoá bánh đi ".
- " Đã có lời chép rằng: " Người ta sống không chỉ nhờ cơm bánh".
- " Tôi sẽ cho ông toàn quyền cai trị cùng với vinh quang lợi lôc của các nước nầy, nếu ông bái lạy tôi, thì tất cả sẽ thuộc về ông ".
- " Đã có lời chép rằng: " Ngươi phải bái lạy Đức Chúa là Thiên Chúa của ngươi, và phải thờ phượng một mình Người mà thôi ".
- " Nếu ông là Con Thiên Chúa, thì hãy đứng dậy mà gieo mình xuống đi . Vì đã có lời chép rằng: " Thiên Chúa sẽ truyền cho thiên sứ gìn giữ bạn ".
- " Đã có lời chép rằng: " Ngươi chớ thử thách Đức Chúa là Thiên Chúa của ngươi " ( Lc 4, 3-12 ).
Câu Phúc Âm cuối cùng cho chúng ta biết Satan bỏ ra đi, dấu chỉ của cuộc thua trận, mặc dầu cũng có ý nghĩa cho thấy sẽ có dịp trở lại, để tiếp tục thái độ gian manh của nó:
- " Sau khi đã xoay hỏi hết cách để cám dỗ Người, qủy bỏ đi, chờ đợi thời cơ " ( Lc 4, 13).
Câu nói ngầm ngụ ý của việc Satan còn tiếp tục hành động gian manh đó, Thánh Luca nói lên không có gì giấu diếm, bởi lẽ vào thời gian Khổ Nạn, Satan sẽ trở lại hoành hành, qua trung gian của Giuda phản bội.
1 - Đoạn Phúc Âm được khỏi đầu đầy phấn khởi và hy vọng, Thánh Luca cho chúng ta biết Chúa Giêsu được tràn đầy Chúa Thánh Thần trong lúc chịu phép rửa trên sông Giordano và được Chúa Thánh Thần hướng dẫn vào hoang địa:
- " Chúa Giêsu được tràn đầy Thánh Thần từ sông Giordano về. Suốt bốn mươi ngày, Người được Chúa Thánh Thần dẫn đi trong hoang địa...".
Chúa Thánh Thần thuộc về thực thể nội tại sâu thẩm của Chúa Giêsu,
- ngay từ lúc Người được thụ thai trong lòng Mẹ Maria,
* " Thánh Thần sẽ ngự xuống trên bà, và quyền năng Đấng Tối Cao sẽ rợp bóng trên bà, vì thế Đấng Thánh sắp sinh ra sẽ được gọi là Con Đấng Thiên Chúa " ( Lc 1, 35).
- lúc Chúa Giêsu chịu phép rửa, Chúa Thánh Thần dưới hình thể bồ câu ngự xuống trên Người:
* " ...và khi Người cầu nguyện, thì trời mở ra, và Thánh Thần ngự xuống trên Người dưới hình thể chim bò câu" ( Lc 3, 21b-22).
Kinh nghiệm của dân Do Thái trong Cựu Ước trong sa mạc kéo dài bốn mươi năm được thể hiện lại trong những ngày tương tự Chúa Giêsu trải qua cũng trong sa mạc.
Nhưng mặc cho bối cảnh bên ngoài tương ứng như nhau, thời gian cư ngụ của Chúa Giêsu trong sa mạc đưa đến một kết quả hoàn toàn trái ngược. Nếu sa mạc rất thường là nơi dân Do Thái lúc đó bị cám dỗ, nghiêng ngã phản bội lại Thiên Chúa, Đấng giải phóng họ và còn hồi tưởng lại những kỷ niệm bỏ lại ở Ai Cập, thì sa mạc đối với Chúa Giêsu là chiến trường, nơi tỏ ra lòng trung thành của Người đối với Chúa Cha.
Chúa Giêsu khánh thành một kỷ nguyên nhân loại mới, Người là đứa con đầu lòng của gia đình nhiều anh em sẽ theo gương chân lý của Người đi đến toàn thắng sự dữ và gian manh.
Chúa Giêsu biết mình phải đối đầu với một trận chiến cam go, bởi đó Người chuẩn bị mình bằng môt cuộc chay tịnh lâu dài.
a ) Con cám dỗ thứ nhứt được đặt trong bối cảnh đối với một con người đang bị đói khát. Bởi đó là điều suy nghĩ hữu lý, Satan đưa ra cơn cám dỗ nhằm làm cho con người bị đói khát thoả mãn nhu cầu tiên khởi tự nhiên của mình, làm giảm đi cơn đói.
Đến đây không có gì là mới lạ.
Cơn cám dỗ khởi đầu bằng việc thách thức Chúa Giêsu tỏ ra khả năng lạ lùng của Người để tạo được cho mình lợi lộc cá nhân. Suy nghĩ xa hơn ngụ ý bất chính của Satan là cám dỗ Chúa Giêsu nghĩ về lợi thú của chính mình, bằng cách xử dụng quyền năng của Thiên Chúa hay uốn nắng Thiên Chúa chiều theo lợi thú của mình:
- " Nếu ông là Con Thiên Chúa, thì truyền cho hòn đá nầy hoá bánh đi " ( Lc 4, 3).
Đó cũng là hình thức cám dỗ không thiếu trong hiện tại, cám dỗ kinh tế: biến hoá thực tại, tài nguyên vật chất thành lợi nhuận cho chính mình, không cần phải suy nghĩ của cải nào khác, đến ai khác.
Chúa Giêsu phản ứng lại bằng cách trích dẫn một câu trong sách Đệ Nhị Luật:
- " Người đã bắt anh em phải cùng cực, ohải đói, rồi đã cho anh em ăn manna là của ăn anh em chưa từng biết và cha ông anh em cũng chưa từng biết, ngõ hầu cho anh em nhận biết rằng người ta sống không phải chỉ nhờ cơm bánh, nhưng còn nhờ mọi lời miệng Thiên Chúa phán ra " ( Dt 8, 3).
Câu trích dẫn vừa kể có ý nghĩa cho thấy con người có nhiều nhu cầu đòi hỏi, đói khát bánh cơm, nhưng còn có nhiều đòi hỏi khác nữa. Lời Chúa dạy cho con người biết các nhu cầu thực sự, sắp theo thứ tự đẳng cấp trước sau, cảnh cáo con người đừng để mình chỉ chăm chú vào bằng mọi cách thoả mãn các ước vọng của mình.
b) Cơn cám dỗ thứ hai liên quan đến quyền lực chính trị. Quang cảnh giàu sang và quyền lực các dân nước đang phơi bày ra trước mắt, phức tạp hơn và cũng vì đó lời đòi hỏi của Satan cũng táo bạo hơn:
- " Tôi sẽ cho ông toàn quyền cai trị cùng với vinh quang, lợi lộc các nước nầy, vì quyền hành ấy đã được trao cho tôi, và tôi muốn cho ai tùy ý. Vậy, nếu ông bái lạy tôi, thì tất cả sẽ thuộc về ông " ( Lc 4, 6-7).
Để trao đổi quyền lực chính trị ( quyền năng và vinh quang), Satan đòi buộc Chúa Giêsu phải bái lạy hắn ta. Đó là cử chỉ được thực hiện trước những nhân vật cao cả, tối thượng, nhận biết người đó có quyền bính và uy quyền tối thượng. Qua câu đòi buộc đó, Satan tự cho mình là kẻ phải được người khác thờ lạy như là Thiên Chúa, ngang hàng với Thiên Chúa.
Dẫu cho lời đòi buộc có quái gở và vô lý, chúng ta đừng quên rằng sự hấp dẫn của lời cám dỗ được diễn ra trước cảnh tượng giàu sang, uy quyền và vinh quang của các dân nước đang được mở ra dưới chân núi.
Nói cách khác, chiếm được những gì đang thấy trước mắt không khác gì " trở thành như Thiên Chúa ", thật là viễn tượng hấp dẫn của lời cám dỗ làm cho tổ tiên chúng ta sa ngã:
- " Nhưng Thiên Chúa biết ngay, ngày nào ông bà ăn trái cây đó, mắt ông bà sẽ mở ra,và ông bà sẽ trở nên như một vị thần biết điều thiện điều ác" ( gen 3, 5).
Lý trí hiểu được là chúng ta không bao giờ có thể " trở thành như Thiên Chúa, bằng Thiên Chúa ", nhưnng các thúc đẩy của trái tim điên cuồng hút cả lý trí vào vòng quay cuồng của một ảo tưởng bị mê hoặc bằng thuốc phiện.
Một lần nữa Thánh Kinh soi sáng hướng đi cho cuộc hành trình của con người, chỉnh đốn lại những sai trái, định hướng con người hướng về Thiên Chúa. Lời Chúa Giêsu trích dẫn một lần nữa từ sách Đệ Nhị Luật cho chúng ta biết không có ai trổi vượt hơn Thiên Chúa:
- " Chính Chúa, Thiên Chúa của anh em, là Đấng anh em phải kính sợ; chính Người là Đấng anh em phải phượng thờ; anh em sẽ nhân danh Người mà thề " ( Dt 6, 13).
Lời trích dẫn đó được Chúa Giêsu dùng để thẳng thừng chạm trán với Satan:
- " Đã có lời chép rằng: " Ngươi phải bái lạy Chúa là Thiên Chúa của ngươi, và phải thờ phượng một mình Người mà thôi " ( Lc 4, 8).
Chỉ có đối với Thiên Chúa con người phải thờ lạy mà thôi. Đó là điều dĩ nhiên, mặc dầu nhiều khi con người không phải dễ chấp nhận rằng Người là Thiên Chúa và chúng ta là con người, loài thọ tạo của Người.
Khi nào con người khiêm nhường tuyên xưng hoàn cảnh thọ tạo của mình, con đường để hiểu biết được mình và thấu hiểu Thiên Chúa được sang bằng, con người biết ý thức đến tình trạng giới hạn của mình trong hoàn cảnh thọ tạo và tìm được phương hướng để thành đạt chính mình.
c) Khác với Thánh Matthêu, Thánh Luca đặt cơn cám dỗ thứ ba trong bối cảnh ở Giêrusalem, ở điểm cao nhứt mà Đền Thờ được xây cất. Đỉnh nhọn cao nhứt của tháp Đền Thờ ở về phía Đông Nam, ngay trên vực thẩm của thung lũng Cedron.
Hiểu được nền thần học của Thánh Luca, đặc tâm chú ý đến ý nghĩa Giêrusalem và ý nghĩa về Đền Thờ, chúng ta hiểu được cơn cám dỗ thứ ba là cơn cám dỗ thượng đỉnh. Đó là tất cả những gì xảy ra ở Giêrusalem có ý nghĩa là biến cố sau cùng, thượng đỉnh của lịch sử cứu rổi.
Lần nầy Satan đã mài gươm dao sắc bén sẵn sàng hạ thủ và ẩn nấp dưới y phục của một vị thiên thần ánh sáng, thuyết phục một cách êm dịu và dùng cả Thánh Kinh để cám dỗ, như những gì đã được viết trong Thánh Vịnh:
- " Bạn sẽ không gặp điều ác hại,và tai ương không bén mảng tới nhà, bởi chưng Người truyền cho thiên sứ gìn giữ bạn trên khắp nẻo đường, và thiên sứ sẽ tay đỡ tay nâng cho bạn khỏi vấp phải chân vào đá" ( Ps 91, 10-12).
Theo những gì được viết trong đoạn Thánh Vịnh vừa kể, Thiên Chúa bảo đảm cho người tín hữu của Người được bảo vệ và cứu thoát khỏi tai nạn. Bởi vậy, theo ý nghĩa đó, Chúa Giêsu có thể yên trí từ đỉnh tháp nhọn gieo mình xuống vực.
Ở đây cũng vậy, câu đòi hỏi của Satan là đòi hỏi quái dị, bởi vì là ước vọng uốn nắng, bẻ cong Thiên Chúa tuân theo những nhu cầu của con người, bắt buộc Người phải can thiệp.
Tư tưởng vừa kể là tư tưởng sai trái bởi lẽ chú ta quên rằng yếu tố chính yếu là ơn cứu rổi, ơn Chúa ban nhưng không, do tình yêu thương của Người. Không ai có thể và cần phải dạy Thiên Chúa hành xử thế nào.
Từ định điểm thiết yếu đó, Chúa Giêsu vất bỏ đi một lần nữa lời cám dỗ vô tích sự của Satan, bằng cách trích dẫn lần thứ ba sách Đệ nhị Luật, để chặn đứng mọi ý định thử thách Thiên Chúa:
- " Anh em đừng thách thức Chúa, Thiên Chúa của anh em, như anh em đã thách thức ở Massa" ( Dt 6, 16).
Con người trong tình yêu đơn sơ và tin cậy, nhận biết Thiên Chúa hoàn toàn tự do trong cách hành xử của Người. Con người phải đặt mình vào tay Thiên Chúa, hơn là tìm cách lôi kéo bàn tay của Người hướng về nhu cầu và lợi thú riêng tư của mình.
2 - Kết quả của cuộc đối thoại được diễn tả ra trên thực tế bằng cuộc rút lui của Satan:
- " Sau khi xoay hết cách để cám dỗ Người, qủy bỏ đi, chờ đợi thời cơ " ( Lc 4, 13).
Thái độ đó của Satan cho thấy là đối với Chúa Giêsu, không có hy vọng gì để thuyết phục, để đánh bại làm cho Người sa ngã.
Bị thua trận, nhưng Satan không nghĩ là hoàn toàn thất bại, " chở đợi thời cơ " khác, khi tình thế thuận tiện hơn, trong cuộc Khổ Nạn, khi thân xác con người trở nên mỏng dòn vì đau khổ.
Chúa Giêsu thắng trận chiến, nhưng chưa phải là toàn thắng chiến cuộc, vẫn còn đang tiếp diễn. Và chúng ta biết rằng chiến thắng vĩnh viễn của cuộc chiến sẽ đến với Người, khi Người chiến thắng trong cuộc Khổ Nạn, được giương cao lên khỏ mặt đất,
- " Phần Ta, một khi được giương cao lên khỏi mặt đất, Ta sẽ kéo mọi người lên với Ta " ( Jn 12, 32)
và sau biến cố Phục Sinh.
- " Trong thế gian, anh em sẽ phải gian nan khốn khó. Nhưng can đảm lên ! Thầy đã thắng thế gian " ( Jn 16, 33).
Đối với chúng ta, tạm thời cuộc kết thúc hôm nay của đoạn Phúc Âm cũng đủ để an ủi mình.
Trong chiến cuộc chống lại sự ác của qủy dữ, chúng ta có thể chiến thắng, như Chúa Giêsu đã hứa, " ...can đảm lên ! Thầy đã thắng thế gian ", chớ không phải là một giấc mơ không tưởng.
Chúng ta có Chúa Giêsu đứng về phía và ở bên cạnh chúng ta.
Chúa Giêsu trổi vượt hơn và chiến thắng Satan, khánh thành cho một kỷ nguyên nhân loại mới trong chiến cuộc, mà Người là mẫu gương chién đấu. Với Người cơn cám dỗ không còn là tiền đường dẫn đến sa ngã, thất bại, đồng nghĩa với mỏng dòn, yếu hèn, tiên báo cho đổ nát, hư hỏng và tuyệt vọng.
Cám dỗ là cơ hội để chúng ta xác nhận mình đứng về phía nào.
Biến cố Chúa Giêsu chịu cám dỗ hôm nay cho thấy một cách chắc chắn chiến thắng là của những ai đứng về phía Thiên Chúa, tuân theo lời giảng dạy và khuyên bảo của Người trong Thánh Kinh, cũng như qua lời dạy dỗ của Giáo Hội tông truyền, tiếp nối từ lời nói và gương sống của Chúa Giêsu, qua các Thánh Tông Đồ và truyền lại cho chúng ta.
Ở trong Giao Hội, thuộc về Giáo Hội và vâng nghe lời dạy bảo của Giáo Hội, người tín hữu Chúa Ki Tô không có gì phải khiếp đảm trước những cạm bẩy, uy quyền và mưu mô xảo trá của Satan ẩn hiện trong cuộc sống hằng ngày, đem nguy hại đến cho phần rổi mình:
- " Con tin có một Giáo Hội, duy nhứt, thánh thiện, công giáo và tông truyền " ( Kinh Tin Kính ).
Mùa chay được khởi đầu bằng đoạn Phúc Âm Chúa Giêsu chiến thắng các cơn cám dỗ của Satan.
Đây là một đoạn Phúc Âm đầy an ủi, khuyến khích người tín hữu Chúa Ki Tô hãy đồng dạng hoá mình với Người, để mình cũng có khả năng chiến thắng Satan như Người.
Và đây là toa thuốc mà đoạn Phúc Âm muốn gởi đến mọi người chúng ta trong Mùa Chay nầy:
- Được đầy Chúa Thánh Thần..., sáng suốt trong phán đoán, hiệp nhứt chặc chẻ vào lời Chúa và sẵn sàng đáp ứng chạm trán với các cơn cám dỗ.
Giáo sư Tiến sĩ NGUYỄN HỌC TẬP
|
